Reflectieve
Kunstverdieping
voor Kunstenaars

Een van de projecten die ik ontwikkelde in de master Kunsteducatie was een interdisciplinaire cursus kunstverdieping voor beeldend kunstenaars. Thema: Bodylanguage. Het ging om reflectief onderwijs.

Hoewel de cursus al jaren geleden is ontworpen en gegeven, voelt hij nog steeds actueel. Er zijn verschillende nieuwe projecten voortgekomen uit deze cursus, zoals de workshop Pietà. De kwaliteit van de cursus werd onderstreept door het commentaar en de beoordeling door de docenten: Cijfer 9.

De cursus bestond uit 12 uur, en is op drie dagen van vier uur gegeven. Er was een opbouw van sec het lichaam, in combinatie met een onderzoekende houding, naar duo’s, het lichaam en de omgeving en bijzondere lichamen. Kunstvormen die aan de orde kwamen waren beeldende kunst in diverse disciplines, film, dans, theater, architectuur en muziek. Naast theorie, gesprek en reflectievragen, werd de inhoud vertaald naar praktische opdrachten. Zo werd lichamelijke interactie praktisch ervaren en werd het onderwerp Pietà uitgewerkt in een eigen beeldend ontwerp. Aan het eind van de cursus presenteerden de deelnemers aan de hand van een vragenlijst en een opdracht, hun persoonlijke opbrengst van de cursus.

Vertrekpunt van de cursus was een theorie van de Franse filosoof Merleau-Ponty: Subject – Object. Hoe wij ons verhouden tot de ander en wat dat over onszelf zegt. Dit vormde ook de basis voor het reflecteren op de onderdelen in de cursus en op de eigen inbreng en uitwerking. Binnen de cursus werd dit gegeven door verschillende kunstuitingen en diverse invalshoeken aangereikt.

De cursus was gebaseerd op de theorie van het Reflectief Leren, waar meerdere deskundigen over publiceerden. In mijn document staat het als volgt beschreven:

Reflectief leren is een van de leervormen van het constructivistisch onderwijs (Jonassen, 2005). Bij reflectief leren gaat het om metacognitieve bewustzijnsprocessen. De cursist stuurt bewust het leren.  Bij reflectief leren geven de cursisten zelf betekenis aan wat hen wordt aangereikt, of aan wat zij zelfstandig ondervinden. Een en ander verdiept zich en wordt eigen gemaakt.  Cursisten passen het geleerde toe in de eigen situatie. In de cursus Bodylanguage staat de vaardigheid leren waarnemen met een de open blik, centraal: je bewust worden van het onderscheid tussen: wat zie ik, wat beleef ik en wat vind ik? En een relatie leggen met de eigen praktijk.

Volgens Mezirow is reflectie een belangrijke tool voor transformatie en ontwikkeling. Hij heeft onderzoek gedaan naar volwassenonderwijs, en richt zich op transformatief onderwijs. Mezirow onderscheidt 7 gedaantes van reflectie: basis, affectief, discriminant, beoordelend, conceptueel, psychisch, theoretisch. (Mezirow, 1981, 2000) 

Reactie van de deelnemers:

“Goed en hoog niveau. Vooral het aanbod en de reflectie naar ons als kunstenaars.”
“De systematiek van de cursus helpt eigen onderzoek op gang te brengen.”
“Kruisbestuiving, onverwachte verbanden, brede inspiratie.”
“Loskoppelen van zien/ervaren/vinden helpt als oefening om beter te observeren en dus beter te laten inspireren.”
“Het hele menszijn kan uitdrukkingsvorm zijn.”
“Waarnemen kunst leidt tot waarnemen eigen omgeving.”
“Het was een fijne cursus en Grady bracht het heel boeiend.”

IMPRESSIE UIT DE CURSUS EN HET CURSUSMATERIAAL